Quả cầu nhỏ trên mặt táp-lô của ô tô dùng để làm gì?
13:54 - 31/01/2026
Bạn đã bao giờ để ý đến chi tiết hình tròn nhỏ nằm lặng lẽ ở một góc riêng trên mặt táp-lô, khác hẳn những nút bấm và màn hình gây xao nhãng trong khoang nội thất của xe hiện đại chưa? Bạn có bao giờ thắc mắc chi tiết này dùng để làm gì không? Có thể là chưa, vì bạn còn nhiều việc quan trọng hơn để bận tâm. Tuy nhiên, đó chính là lý do chúng tôi ở đây: tìm hiểu những chi tiết nhỏ nhặt thay bạn. Có thể bạn sẽ bất ngờ khi biết rằng bộ phận nhỏ bé ấy thực sự có chức năng rất quan trọng, đó là giúp điều hòa nhiệt độ bên trong xe.
Vật thể nhỏ bé đó được gọi là cảm biến ánh nắng (sunload sensor). Đúng như tên gọi, cảm biến này đo lượng ánh nắng chiếu vào xe qua kính lái, đồng thời xác định góc phương vị và độ cao của mặt trời. Vì sao cần làm vậy? Bất kỳ ai từng ngồi trong một chiếc xe đóng kín cửa vào ngày mát trời nhưng vẫn cảm thấy nóng đều hiểu rằng nhiệt độ môi trường bên ngoài không phải là yếu tố duy nhất quyết định mức nóng - lạnh trong khoang nội thất. Cảm biến này cho phép hệ thống điều hòa không khí của xe tính đến tác động của ánh nắng khi sưởi ấm hoặc làm mát nội thất.
Vậy điều gì xảy ra nếu cảm biến này không hoạt động? Điều hòa có thể không làm mát đủ mạnh vào ngày nắng nóng, hoặc hệ thống sưởi hoạt động kém hiệu quả vào mùa đông. Khi thiếu cảm biến ánh nắng, hệ thống điều hòa không thể tính đến tác động của bức xạ mặt trời vốn là một yếu tố lớn ảnh hưởng trực tiếp đến nhiệt độ trong xe.
Cảm biến ánh nắng giúp điều hòa nhiệt độ trong xe như thế nào?
Bạn có biết rằng ánh nắng có thể chiếm tới 60% lượng nhiệt bên trong xe? Chính vì vậy, hệ thống điều hòa sẽ không thể hoạt động hiệu quả nếu bỏ qua yếu tố này. Cảm biến ánh nắng hoạt động thông qua đi-ốt quang (photodiode) và dòng điện gửi đến hệ thống điều hòa, thường trong khoảng 0-5 volt. Khi ánh nắng chiếu mạnh vào nội thất, điện trở của đi-ốt quang sẽ tăng lên. Cường độ ánh nắng càng lớn, điện áp tín hiệu gửi đến bộ khuếch đại điều hòa và cụm đồng hồ trung tâm càng thấp.
Hệ thống điều hòa sẽ làm gì với tín hiệu đó? Điều hòa sẽ sử dụng cường độ tín hiệu để điều chỉnh tốc độ quạt và tỷ lệ trộn giữa luồng khí nóng - lạnh thổi vào khoang nội thất. Trong hệ thống điều hòa của xe có các cửa trộn gió, đóng vai trò quyết định không khí đi qua dàn lạnh hay két sưởi trước khi thổi vào trong xe.
Tín hiệu từ cảm biến ánh nắng sẽ quyết định mức độ mở của các cửa trộn gió này. Vào ngày nắng nóng gay gắt, cảm biến gửi tín hiệu yếu sẽ khiến các cửa mở rộng hơn để đưa nhiều khí lạnh vào nội thất. Ngược lại, vào ngày nhiều mây hoặc ban đêm, tín hiệu mạnh hơn đồng nghĩa với việc ít khí lạnh hơn được đưa vào khoang xe.
Quả cầu nhỏ trên mặt táp-lô này chính là cảm biến ánh nắng - một bộ phận quan trọng của hệ thống điều hòa trong ô tô.
Cách nhận biết cảm biến ánh nắng bị lỗi
Điều hòa xe bạn không đủ lạnh? Một số người sẽ nghĩ ngay đến việc mua bình gas để nạp thêm, số khác lại đưa xe đến xưởng sửa chữa, còn những người tiết kiệm có thể chấp nhận “chịu nóng” và mở cửa kính suốt mùa hè. Tuy nhiên, điều hòa hoạt động kém đôi khi lại là dấu hiệu cho thấy cảm biến ánh nắng đang gặp trục trặc.
Hãy kiểm tra xem có vật gì che mất cảm biến trên mặt táp-lô hay không. Việc che chắn này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của điều hòa, đặc biệt nếu ánh nắng bị chặn hoàn toàn. Bạn cũng nên vệ sinh bề mặt cảm biến vì bụi bẩn tích tụ nhiều có thể cản ánh sáng.
Cũng cần lưu ý rằng cảm biến hỏng thường sẽ tạo mã lỗi (thường là mã B). Mã lỗi này có thể không làm bật đèn “kiểm tra động cơ”, nhưng sẽ hiển thị khi quét bằng máy OBD-II. Một cách kiểm tra đơn giản hơn là so sánh hoạt động của điều hòa khi che và không che cảm biến. Tuy nhiên, hãy thực hiện khi xe đỗ ngoài trời nắng vì cảm biến được hiệu chỉnh cho ánh sáng mặt trời, không phải ánh đèn trong garage.
Ngoài ra, cần phân biệt rằng cảm biến ánh nắng không phải cảm biến đèn pha tự động dù hình dáng khá giống nhau. Cảm biến đèn pha chỉ có nhiệm vụ bật/tắt đèn tự động.
Giờ thì bạn đã biết “quả cầu” nhỏ trên táp-lô dùng để làm gì rồi và chỉ cần nhớ đừng che nó lại.
