10 điều bạn không ngờ có thể làm hỏng sơn xe của mình

Phần lớn mọi người hình dung việc sơn xe bị hỏng là do những sự cố kịch tính, chẳng hạn như xe đẩy hàng siêu thị va quệt để lại vết xước sâu trên cửa hay một tài xế bất cẩn cạ trúng cản xe khi đỗ. Tuy nhiên, trên thực tế, có nhiều yếu tố có thể tác động đến lớp sơn ngoại thất của xe mà bạn không ngờ tới.

Sơn xe hiếm khi hỏng trong chốc lát mà thường bị phai màu, mờ đục, ăn mòn và bị bào mòn bởi những tác nhân quen thuộc hằng ngày mà hầu hết chúng ta không để ý. Ánh nắng mặt trời có thể làm khô và oxy hóa lớp sơn bóng phủ bên ngoài. Phân chim khô lại thành những mảng axit. Nhựa cây bám chặt như nhựa resin đã đông cứng. Ngay cả việc tưởng chừng vô hại như rửa xe cũng có thể gây hư hại nghiêm trọng nếu sai kỹ thuật. Sơn xe hiện đại đã tiên tiến và bền hơn nhiều so với vài thập kỷ trước, nhưng đồng thời cũng mỏng hơn và chịu nhiều quy định về môi trường, khiến khả năng chống chịu bị thu hẹp.

Sau đây là 10 mối đe dọa âm thầm ngay trước mắt của sơn ô tô, từ chất bẩn, hóa chất, điều kiện thời tiết đến thói quen bảo dưỡng, những thứ dần phá vỡ lớp hoàn thiện. Hiểu được các nguy cơ này sẽ giúp bạn giữ xe luôn bền đẹp.

10 điều bạn không ngờ có thể làm hỏng sơn xe của mình.

Ánh nắng và tia cực tím

Ánh nắng trực tiếp là một trong những mối đe dọa bị đánh giá thấp nhất đối với sơn xe. Tia cực tím phá vỡ lớp sơn bóng ở cấp độ phân tử, khiến nó giòn, phấn hóa và xỉn màu. Hư hại này không xảy ra đột ngột nên hiếm khi được phát hiện sớm. Thay vào đó, bề mặt sẽ mất dần độ bóng trước khi bắt đầu bị oxy hóa, chuyển sang trạng thái mờ đục và loang lổ. Màu sơn đậm sẽ chịu ảnh hưởng nặng hơn vì hấp thụ nhiều nhiệt, nhưng mọi bề mặt đều xuống cấp nếu phơi nắng trong một thời gian dài. Nhiệt độ cao sẽ đẩy nhanh quá trình, hút độ ẩm khỏi sơn và gây lão hóa sớm.

Xe đỗ ngoài trời nắng trong thời gian dài có thể sẽ bị hỏng sơn.

Đỗ xe ngoài trời hằng ngày làm vấn đề càng trầm trọng hơn, đặc biệt ở vùng có khí hậu nóng, nơi các tấm thân vỏ dễ đạt nhiệt độ cực cao. Rửa xe định kỳ sẽ giúp loại bỏ chất bẩn làm trầm trọng hóa những hư hại do tia cực tím gây ra. Trong khi đó, sáp hoặc lớp phủ sẽ tạo hàng rào “hi sinh”, làm chậm quá trình này. Ngay cả việc đỗ xe trong bóng râm cũng kéo dài tuổi thọ sơn đáng kể. Mòn sơn do tia cực tím diễn ra chậm, nhưng khi đã xảy ra, việc phục hồi thường cần đến đánh bóng hoặc can thiệp chuyên nghiệp. Phòng ngừa trước khi sơn bị phai màu luôn dễ hơn đảo ngược hậu quả.

Phân chim và xác côn trùng

Phân chim và xác côn trùng thường bị xem như những phiền toái nhỏ, nhưng chúng lại là hai tác nhân tự nhiên “hung hãn” nhất đối với sơn xe. Phân chim chứa axit uric đủ mạnh để ăn mòn lớp sơn bóng rất nhanh. Khi khô, phân chim sẽ để lại vết in vĩnh viễn đúng hình dạng ban đầu.

Xác côn trùng cũng tương tự. Trên những chuyến đi dài, đầu xe thường tích tụ rất nhiều xác côn trùng. Tin tốt là chúng không gây hại ngay lúc va vào. Thay vào đó, hư hại chỉ xảy ra khi chúng bị để lại quá lâu sau chuyến đi. Nhiều chủ xe còn làm mọi thứ tệ hơn khi lau khô bằng khăn, vô tình mài axit và cặn sạn vào lớp sơn bóng. Cách an toàn nhất là làm mềm rồi nhấc xác côn trùng lên bằng nước hoặc dung dịch chuyên dụng. Ngay cả xe được chăm sóc tốt cũng có thể xuất hiện vết sần nếu các chất này nằm trên bề mặt quá vài giờ. Xử lý sớm sẽ giúp tránh hư hại vĩnh viễn.

Phân chim...

... và xác côn trùng cũng là kẻ thù không đội trời chung của sơn xe.

Nhựa cây đông cứng

Nhựa cây mới rơi thì dính, nhưng khi gặp nắng và không khí thì sẽ biến thành thứ gần như nhựa resin đã đông cứng. Về mặt hóa học, nhựa cây sẽ như keo, vừa “đáng ghét” vừa cứng đầu hơn bất cứ thứ gì mà hãng 3M từng làm ra. Khi đã cứng hoàn toàn, việc loại bỏ mà không làm hỏng sơn là cực kỳ khó. Nhựa không chỉ nằm trên bề mặt sơn mà còn bám chặt, giữ bụi bẩn bên dưới và tạo thành mảng gồ ghề, làm ảnh hưởng đến độ mịn của lớp sơn bóng.

Nhựa cây đông cứng bám dai dẳng trên bề mặt sơn, gây hư hại.

Cạo hoặc chà mạnh nhựa đã đông cứng thường dẫn đến trầy xước hoặc bong tróc vì khi bật ra, nó kéo theo lớp sơn xung quanh. Do đó, xe đỗ dưới cây thông hay cây phong thường có những đốm cứng đầu khó rửa. Ngay cả giọt nhỏ cũng có thể để lại kết cấu vĩnh viễn. Cách an toàn là làm mềm nhựa bằng dung dịch được khuyến nghị và kiên nhẫn chờ nhựa phân rã trước khi loại bỏ. Vội vàng gần như luôn gây hại nhiều hơn. Trường hợp nặng có thể phải đánh bóng chuyên nghiệp hoặc sơn lại. Biện pháp phòng ngừa rất đơn giản, đó là tránh đỗ xe dưới những cây nhiều nhựa.

Đá văng trên đường

Khi một viên đá đập vào xe ở tốc độ cao, âm thanh có thể nhỏ nhưng thiệt hại thì không. Hãy coi đá văng như “đạn đạo” thử thách độ bền sơn ở tốc độ 128 km/giờ. Một vết mẻ có thể xuyên qua lớp sơn bóng và sơn lót, để lộ lớp kim loại bên dưới. Khi kim loại tiếp xúc với độ ẩm và oxy, quá trình oxy sẽ hóa bắt đầu, dần hình thành gỉ sét. Ban đầu, vết xước có thể rất nhỏ nhưng nó sẽ âm thầm lan rộng dưới lớp sơn xung quanh, làm yếu liên kết cho đến khi sơn bị phồng rộp hoặc bong tróc.

Đá văng là một nguyên nhân khiến xe của bạn bị gỉ sét.

Các khu vực quanh hốc bánh, ốp sườn, cản xe và phần thấp của cửa chịu ảnh hưởng nhiều nhất. Ngay cả vết mẻ tưởng chừng vô hại cũng có thể phát triển thành vấn đề ăn mòn lâu dài. Sơn dặm giúp bịt kín kim loại lộ ra, nhưng nhiều vết hoặc vết dày đặc thường cần chà nhám hay hoàn thiện lại để chặn suy thoái sâu hơn. Xử lý càng sớm, gì sét càng ít cơ hội “bám rễ”.

Dung dịch bị đổ lên xe

Nói ngắn gọn: nếu làm đổ dầu phanh lên sơn xe, hãy xử lý ngay. Hư hại hóa chất thường bị xem nhẹ vì sự cố có vẻ thoáng qua, nhưng một số chất lỏng có thể phá hỏng sơn rất nhanh. Xăng có thể hòa tan lớp sáp và để lại vệt loang và dầu phanh cũng hung hãn không kém, tùy công thức có thể làm mềm hoặc nhăn sơn.

Trường hợp này thường xảy ra khi bạn đổ xăng vội hoặc tự bảo dưỡng. Chuyện sẽ càng tệ hơn khi nhiều người chọn cách lau đi thay vì xả nước. Chà xát làm lan hóa chất và mài bụi bẩn vào sơn khiến hư hại sâu hơn.

Chất tẩy rửa gia dụng cũng là mối nguy âm thầm, ví dụ dung dịch vệ sinh lò nướng, chất tẩy dầu mỡ hay dung môi mạnh không dành cho bề mặt ô tô. Chúng có thể lột lớp bảo vệ hoặc làm đổi màu sơn chỉ trong vài giây.

Phản ứng an toàn nhất với mọi sự cố hóa chất là xả thật nhiều nước ngay lập tức, sau đó rửa nhẹ. Hành động nhanh sẽ giúp tránh hư hại về lâu về dài.

Dùng sai sản phẩm vệ sinh

Nhiều người làm hỏng sơn xe không phải vì bỏ bê, mà vì sử dụng sai sản phẩm chăm sóc ô tô. Nước rửa chén là “kẻ phá hoại”, lột sạch sáp và để lại lớp sơn trơ trọi. Khăn giấy và khăn tắm mài bụi vào bề mặt, tạo trầy xước li ti tích tụ thành vân xoáy. Chất tẩy gia dụng đa năng có thể làm sạch nhanh nhưng không dành cho bề mặt ô tô và thường loại bỏ lớp bảo vệ.

Rửa xe tự động còn mang đến rủi ro khác, đó là bàn chải quay thu gom hạt mài từ mọi xe trước đó, biến chúng thành máy cào sơn. Nước tái sử dụng cũng có thể mang sạn gây xước dù bạn không thấy ngay. Theo thời gian, các vết mài nhỏ tích tụ thành lớp sương mờ, gây xỉn toàn bộ xe. Sự tiện lợi là có thật, nhưng điều đó lại khơi dậy tranh luận muôn thuở về việc rửa xe tự động có phá sơn hay không.

Chất ô nhiễm môi trường

Nếu bạn sử dụng xe hằng ngày ở thành phố, khu công nghiệp, hay gần công trình, thì hãy lưu ý vì sơn xe có thể đang dần bị “tẩm ướp” bởi bụi phanh, mạt kim loại, muội than và bụi rơi. Theo dân chăm sóc xe hơi chuyên nghiệp, những thứ này không chỉ đậu trên sơn bóng mà còn bám chặt, cắm sâu vào bề mặt đến mức sơn không còn mịn nữa. Tệ hơn, với các hạt kim loại li ti trong không khí, rửa thông thường là chưa đủ mà cần dùng đến dung dịch kiềm để trung hòa axit oxalic bám dai dẳng.

Đỗ xe gần đường sắt, nhà máy hay nơi có chất lượng không khí thấp đồng nghĩa với việc xe sẽ có chất bám kết dính dù bạn có để ý hay không. Dù rửa hằng tuần, việc loại bỏ vẫn khó. Bỏ qua chúng chỉ khiến sơn từ mịn bóng chuyển sang mờ từng chút một.

Thời tiết khắc nghiệt và dao động nhiệt độ

Nếu bạn nghĩ mưa và tuyết là rủi ro duy nhất, hãy nghĩ lại. Sơn không chỉ để trang trí mà còn là lớp vỏ mỏng phủ lên kim loại vốn giãn nở khi nóng và co lại khi lạnh. Chu kỳ tự nhiên này trở nên khắc nghiệt khi thời tiết thay đổi nhanh và mạnh. Sự giãn-co lặp lại có thể tạo vết nứt siêu nhỏ trong lớp sơn bóng, rồi dần mở rộng thành vết nứt lớn hoặc bong tróc.

Kết hợp với nắng nóng và tia cực tím, bạn sẽ có công thức phai màu, phấn hóa và hỏng sơn bóng, đặc biệt với màu sơn đậm. Ngay cả ở vùng lạnh thì cũng đừng chủ quan vì giá rét sẽ làm sơn cứng và giòn. Một vết mẻ do đá văng gây ra vào buổi sáng lạnh giá có thể làm nứt thứ lẽ ra còn đàn hồi ở điều kiện ấm hơn.

Điều tệ nhất là hư hại không xuất hiện ngay: một vết nứt khó thấy ở đây, một tấm thân vỏ bị phai màu ở kia, chúng tích tụ dần cho đến khi bề mặt từng bóng bẩy giờ đây trông như nhựa bị phong hóa.

Tiếp xúc của con người

Tương tác hằng ngày để lại nhiều dấu vết hơn bạn nghĩ. Nhẫn, khóa kéo, thắt lưng, túi xách, ba lô, túi đồ,... đều có thể tạo ra vết trầy xước khi cọ vào sơn. Khu vực tay nắm cửa thường tích tụ nhiều vết móng tay. Ngay cả việc tựa người vào xe cũng có thể mài bụi vào sơn và để lại mảng xỉn.

Những vết xước li ti quanh tay nắm cửa, vết cọ mờ gần cửa cốp hay đường xước nhỏ dọc phần cửa, đó không phải bí ẩn, mà là hệ quả dễ đoán của đồ dùng cá nhân tiếp xúc với sơn trong sinh hoạt thường ngày. Những vết xước nhẹ do vật cứng hoặc có sạn chạm vào sơn bóng không phải là thảm họa, nhưng xuất hiện trên mọi màu sơn và xe màu tối càng làm chúng lộ rõ hơn.

Người lái thường chỉ nhận ra khi nắng chiếu đúng góc. Tin tốt là đa số vết xước kiểu này đều nông và có thể xử lý bằng đánh bóng hoặc hiệu chỉnh sơn.

Rửa xe sai cách

Nhiều vết xước trên những chiếc xe được chăm sóc tốt không đến từ đá sỏi, cành cây rơi hay mảnh vỡ, mà từ… rửa xe. Không phải bản thân việc rửa, mà là cách rửa. Kéo bụi bẩn trên sơn, lau bằng khăn khô, dùng lại miếng bọt biển bẩn, hay chà bằng bất cứ miếng vải nào tiện tay đều có thể làm hỏng sơn xe. Tài liệu chăm sóc xe chuyên nghiệp thống nhất rằng rửa và lau sai cách là nguyên nhân chính gây vân xoáy, mài mòn vi mô hoặc trầy xước sơn bóng.

Rửa xe sai cách là một trong những nguyên nhân phổ biến gây hỏng sơn xe.

Rửa xe sai kỹ thuật có thể phá sơn âm thầm nhiều hơn cả thời tiết khắc nghiệt hay đá văng. Ngay cả sản phẩm tốt cũng gây hại nếu dùng bất cẩn. Khăn siêu mịn rơi xuống rồi dùng lại sẽ mang sạn gây xước. Lau khô bằng khăn tắm để lại vết mịn và xơ vải. Phương pháp dùng hai xô, rửa theo đường thẳng và lau bằng khăn siêu mịn sạch giúp giảm rủi ro đáng kể, nhưng nhiều người bỏ qua vì thói quen hoặc thiếu kiên nhẫn.

Theo thời gian, rửa xe sai cách sẽ khiến sơn xe bị mờ đục và chỉ có thể khắc phục bằng đánh bóng. Rửa xe cẩn thận tốn thời gian hơn nhưng bảo vệ sơn tốt hơn bất kỳ sản phẩm bảo vệ nào. Đây cũng là nền tảng chăm sóc xe cơ bản mà bạn nên nắm vững trước khi đi tìm các mẹo làm sạch xe trên mạng.