Hạn mức tiêu thụ nhiên liệu 4,83 lít/100 km có thể khiến 97% mẫu xe tại Việt Nam bị khai tử
12:47 - 30/08/2025
Bộ Xây dựng hiện đang xây dựng Dự thảo về Tiêu chuẩn kỹ thuật Quốc gia mới, lấy ý kiến đóng góp từ người dân và các bên liên quan. Dự thảo này đề xuất mục tiêu mức tiêu hao nhiên liệu trung bình (CAFC) của toàn bộ mảng xe con tại Việt Nam ở mức 4,83 lít/100 km vào năm 2030.
Con số trên sẽ được tính dựa trên mức trung bình của tất cả các dòng xe con tại Việt Nam. Nói cách khác, không nhất thiết là hãng nào cũng phải đạt mức 4,83 lít/100 km trở xuống. Thay vào đó, có thể có hãng đạt, có hãng không, miễn sao con số trung bình là 4,83 lít/100 km. Lý tưởng nhất là tất cả các hãng đều có sản phẩm tiêu hao nhiêu liệu bằng hoặc thấp hơn mục tiêu đề ra.
Với trường hợp vượt ngưỡng mức tiêu hao nhiên liệu, Bộ Xây dựng đề xuất phương án là hãng xe có thể mua tín chỉ bù trừ từ các hãng khác có mức tiêu thụ nhiên liệu dưới ngưỡng. Ngoài ra, doanh nghiệp phải lên phương án điều chỉnh mức CAFC trong các năm tiếp theo, ví dụ đổi mới công nghệ, loại bỏ xe tiêu tốn nhiên liệu hoặc tăng các dòng sản phẩm tiết kiệm lên. Sau 3 năm, nếu vẫn không đáp ứng mức tiêu thụ nhiên liệu quy định, hãng xe đó sẽ bị cơ quan chức năng buộc dừng sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu cho đến khi có phương án phù hợp.
Theo Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), mục tiêu giảm CAFC xuống 4,83 lít/100km vào năm 2030 là quá nghiêm ngặt, có thể gây tác động "rất lớn và làm thay đổi gần như toàn bộ hiện trạng ngành công nghiệp ô tô Việt Nam".
Theo nghiên cứu của VAMA, với mục tiêu 4,83 lít/100 km vào năm 2030, hầu hết các mẫu xe chạy xăng truyền thống (ICE) và thậm chí cả một số xe hybrid (lai xăng điện) đang có mặt trên thị trường Việt Nam sẽ không đạt được hạn mức này. Cụ thể, 96% xe chạy xăng truyền thống và 14% xe hybrid hiện tại sẽ không đạt chuẩn.
Bên cạnh đó, xét trong giai đoạn 2026 - 2030, hầu hết các thành viên VAMA đều không đáp ứng được mục tiêu tiêu thụ nhiên liệu trung bình chung toàn doanh nghiệp ngay trong năm đầu và trong cả giai đoạn áp dụng quy định mặc dù đã xét đến những nỗ lực chủ động trong việc chuyển đổi công nghệ sản phẩm của doanh nghiệp.
VAMA cho biết để đáp ứng mục tiêu về hạn mức nhiên liệu 4,83 lít/100 km, các hãng xe sẽ phải ngừng bán tới 97% các mẫu ô tô chạy xăng truyền thống hiện hành. Hoặc, nếu muốn giữ nguyên sản lượng bán hàng, các doanh nghiệp phải tăng đột biến sản lượng xe điện hóa (xe hybrid, xe hybrid sạc điện, xe điện hoàn toàn) lên tới khoảng 868% trong một thời gian rất ngắn (khoảng 5 năm).
VAMA cho rằng, việc thay đổi quá nhanh này là không khả thi trong bối cảnh hạ tầng trạm sạc và mạng lưới điện còn hạn chế, cùng với việc người tiêu dùng chưa hoàn toàn quen thuộc với xe điện. Điều này sẽ tác động nặng nề đến ngành công nghiệp ô tô, công ăn việc làm của người lao động, người tiêu dùng và cả nguồn thu ngân sách nhà nước.
Trước những thách thức trên, VAMA đã đề xuất một lộ trình thực hiện linh hoạt hơn, với mục tiêu mức tiêu thụ nhiên liệu trung bình sẽ đạt 6 lít/100 km vào năm 2030. Theo VAMA, với lộ trình này Việt Nam vẫn có thể đạt được mục tiêu giảm 15,66 triệu tấn khí thải CO2 vào năm 2030 như cam kết tại NDC 2022. Bên cạnh đó, kịch bản này sẽ hạn chế tác động đến thị trường so với kịch bản 4,83 lít/100 km.
Nếu áp dụng lộ trình này, các hãng xe vẫn cần nỗ lực lớn trong việc chuyển đổi cơ cấu sản phẩm (giảm khoảng 34% sản lượng xe chạy xăng và tăng ít nhất 366% xe điện hóa), nhưng sẽ khả thi hơn.
