menu

Xupap là gì? Cơ cấu hoạt động và cách chỉnh xupap xe máy

07:13 - 05/06/2021

Xupap là gì? Xupap là một trong những thuật ngữ chỉ bộ phận quan trọng của động cơ đốt trong, phụ trách đóng/mở van giúp tạo nên dòng chảy của hỗn hợp xăng gió vào và ra khỏi buồng đốt.

Trên những chiếc xe máy, khối động cơ và cách chúng hoạt động luôn khiến chúng ta phải kinh ngạc và tò mò về nguyên lý hoạt động của chúng. Bên trong động cơ, có một bộ phận quan trọng cần được căn chỉnh bảo dưỡng sau một thời gian hoạt động nhằm giúp động cơ hoạt động trơn tru và mạnh mẽ hơn. Bộ phận này chính là van, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hút - nạp - xả nhiên liệu của khối động cơ. 

Ắt hẳn, nhiều người đã từng nghe đến cụm từ Xupap xe máy ở các cửa hàng sửa xe hay trong các câu truyện đời thường. Như vậy, xupap là gì? Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của xupap như thế nào? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Xupap là gì?

Xupap là một trong những bộ phận chính của cơ cấu phối khí trên động cơ xe máy. Nó có chức năng đóng và mở đường giúp tạo nên dòng chảy của hỗn hợp xăng gió vào và ra khỏi buồng đốt. Bộ phận này còn được nhiều thợ máy, thợ sửa xe gọi là nấm bởi có thiết kế hình dáng giống với hình cây nấm.


Xupap xe máy nằm trong đầu bò ở khối động cơ xe máy

Các bộ phận của Xupap trên xe máy bao gồm nấm, thân, đuôi, đế, lò xo và ống dẫn hướng xupap.

  • Nấm xupap trên xe máy thường bao gồm 3 loại: Nấm bằng, nấm lõm mặt và nấm lồi mặt. Các loại nấm xupap này có ưu điểm và nhược điểm khác nhau.
  • Thân xupap: Có chức năng là dẫn hướng cho xupap hoạt động.
  • Đuôi xupap: Có cấu tạo để gắn lò xo xupap
  • Đế xupap: Bộ phận này thường có kết cấu khá đơn giản, một vòng hình trụ trên có vát mặt côn để tiếp xúc với mặt côn của nấm xupap.
  • Ống dẫn hướng xupap: Có tác dụng giúp tránh hao mòn cho vách máy nơi tiếp xúc ở thân xupap
  • Lò xo xupap: Có chức năng phản lực giúp đóng kín xupap để đảm bảo quá trình đóng mở của xupap không bị va đập trên mặt cam của xupap.


Cấu tạo Xupap xe máy

Xupap trên xe máy hoạt động như thế nào?

Trên khối động cơ 4 kỳ, xupap sẽ hoạt động theo các kỳ của động cơ và đồng thời có khả năng đóng mở tùy theo chu kỳ đó. Cụ thể như sau:

- Kỳ nạp: Khi nạp hỗn hợp khí và xăng cho động cơ, piston đi lần lượt từ điểm chết trên đến điểm chết dưới. Khi này, các xupap nạp sẽ mở và xupap thải đóng lại giúp hỗn hợp khí và xăng được hút vào trong buồng đốt.

- Kỳ nén: Lúc này, piston sẽ di chuyển từ điểm chết dưới lên điểm chết trên.Toàn bộ xupap nạp và thải sẽ cùng lúc đóng lại để hỗn hợp khí và xăng được nén lại trong buồng đốt và tiếp tục trộn lẫn với nhau để tạo ra hỗn hợp cháy tốt nhất.

- Kỳ nổ: Ở kỳ nổ, bugi sẽ đánh lửa trong buồng đốt để đốt cháy hỗn hợp khí và xăng đậm đặc. Lúc này, Piston sẽ chịu nén và di chuyển từ điểm chết trên xuống điểm chết dưới khi cả 2 xupap cùng đóng. Sau đó, hỗn hợp nổ sinh lực tạo lực truyền trong khối động cơ.

- Kỳ xả: Cuối cùng, đường đi của piston sẽ tương tự như ở kỳ nén khi đẩy từ điểm dưới lên điểm chết trên. Lúc này, xupap thải sẽ được mở và khí thải được đẩy ra bên ngoài động cơ. Sau đó, xupap xả sẽ đóng lại và lặp lại chu kỳ.

Vậy nên, nếu xupap bị hở thì buồng đốt sẽ không được kín, dẫn đến tình trạng mất áp suất trong khu vực này. Từ đó sinh ra việc khó nổ cũng như yếu hơi trên xe máy.

Cách chỉnh xupap xe máy

Xupap là một trong những bộ phận rất quan trọng trong quá trình hoạt động của động cơ xe máy. Chính vì thế, khi bộ phận này gặp vấn đề dù nặng hay nhẹ đều ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hoạt động của khối động cơ. Sau một thời gian dài sử dụng, nếu xupap chịu tác động của môi trường, ít được vệ sinh và thiếu dầu sẽ gây hậu quả nghiêm trọng. Để căn chính bộ phận này, chúng ta cần thực hiện các thao tác dưới đây.

Đầu tiên, muốn chỉnh xupap xe máy chúng ta cần có bộ dụng cụ chuyên dụng bao gồm: Bộ chỉnh cò xupap, lưỡi canh xupap, thước lá đo khe hở xupap và một số dụng cụ tròng, cờ lê để mở nắp đầu bò của khối động cơ.


Bộ dụng cụ căn chỉnh xupap

Đầu tiên, chúng ta sẽ tiến hành mở nắp đậy ở hai xupap, khu vực này thường nằm ở trên đầu bò của khối động cơ, ở vị trí "sừng" nhô ra trên nắp này. Sau khi đã tháo được đúng vị trí, tiếp tục dùng ngón tay cái nhấn vào cò nổ, quay vô lăng trong mâm lửa đúng chiều để xupap mở tối đa. Căn chỉnh xupap nạp bằng cách căn chỉnh lá kim đến vị trí giữa cò mổ và đuôi của xupap. Dùng tua-vít để căn chỉnh cò mổ, lá kim đến khi có tỷ lệ ăn khớp tùy xe, tùy phân khối và tình trạng. 


Cách chỉnh xupap xe máy

Hy vọng qua bài viết bạn đã hiểu rõ được xupap là gì? Và việc căn chỉnh xupap tại nhà không phải là khó mà nó cần có kiến thức chuyên môn và các thông số cụ thể. Chính vì vậy, bạn vẫn nên mang ra cửa hàng sửa xe máy uy tín để thực hiện việc căn chỉnh được chuyên nghiệp và chính xác hơn, tránh gây hỏng hóc cho bộ phận khá nhạy cảm này trên động cơ xe máy.

Kuro

Theo Thanh Niên Việt
Đánh giá:

BÀi viết mới nhất

Vén màn Bentley Continental GT phiên bản đặc biệt, tôn vinh biểu tượng 100 năm tuổi của thương hiệu

Tin xe13 giờ trước

Được gọi bằng cái tên Olympia Collection by Mulliner, Bentley Continental GT phiên bản đặc biệt mới có số lượng giới hạn chỉ 12 chiếc trên toàn thế giới.

Mẫu mô tô vừa mạnh mẽ vừa thực dụng Suzuki GSX-10R 2027 chính thức trình làng

Tin xe máy21 giờ trước

Suzuki GSX-10R 2027 xe mới dự kiến được mở bán tại một số thị trường từ mùa hè năm sau trong khi giá bán và phạm vi phân phối cụ thể vẫn chưa được công bố.

Doanh số xe bán tải tháng 10/2026: Toyota Hilux tăng trưởng bứt phá, bỏ xa Ford Ranger

Tin thị trường23 giờ trước

Trong tháng 10/2026 vừa qua, phần lớn các mẫu xe trong phân khúc bán tải đều sụt giảm doanh số, trừ Toyota Hilux.

Hé lộ Geely Galaxy M8 - SUV 5 chỗ hoàn toàn mới, ra mắt trong quý này

Xe xanhHôm qua lúc 11:37

Geely Galaxy M8 sở hữu kích thước lớn, hàng ghế sau cực rộng rãi và hệ truyền động hybrid sạc điện tiết kiệm xăng.

Toyota Raize 2027 được nâng cấp nhẹ, thêm tính năng an toàn "xịn sò" hơn

Tin xeHôm qua lúc 11:06

Ngoài các nâng cấp về mặt an toàn, Toyota Raize 2027 còn có thêm phiên bản đặc biệt mang tên Powerful với ngoại hình mạnh mẽ hơn.

Mercedes-Benz Việt Nam mang 3 mẫu xe mới ra Hà Nội để trưng bày

Tin thị trườngHôm qua lúc 23:34

Trong sự kiện trưng bày tại Hà Nội, Mercedes-Benz còn mở đăng ký lái thử cho GLC 350 e 4Matic, E 350 e và CLA 200 electric, bên cạnh những dòng xe động cơ đốt ...

Doanh số SUV hạng D tháng 10/2026: Ford Everest lại thua VinFast VF 8

Tin thị trườngHôm qua lúc 14:10

Nếu như VinFast VF 8 tăng trưởng mạnh trong tháng 10/2026 thì Ford Everest lại sụt giảm doanh số.

Ford Bronco được lên lịch ra mắt Đông Nam Á vào năm sau, rộng cửa về Việt Nam

Xe xanhThứ ba lúc 12:24

Trước đó, vào hồi tháng 2/2026, Ford Bronco Basecamp đã được đăng ký bảo hộ kiểu dáng công nghiệp ở Việt Nam.

MG Urban chính thức được giới thiệu ở Việt Nam với 2 phiên bản, chạy tối đa 530 km sau 1 lần sạc

Xe xanhThứ ba lúc 11:29

Giá bán của MG Urban tại Việt Nam hiện vẫn chưa được công bố chính thức.

Cận cảnh hình ảnh "bằng xương, bằng thịt" của MG Urban tại đại lý Việt trước khi ra mắt chính thức

Xe xanhThứ ba lúc 10:34

Theo kế hoạch, MG Urban sẽ chính thức ra mắt thị trường Việt Nam vào ngày hôm nay, 17/11/2026 tới đây.