Vì sao dầu nhớt động cơ chuyển sang màu đen?

Là yếu tố then chốt giúp bôi trơn các chi tiết động cơ và ngăn quá nhiệt, dầu nhớt là một hỗn hợp không thể thiếu đối với ô tô. Vì tầm quan trọng đó, nhiều người thậm chí còn thắc mắc liệu thay dầu có giúp tăng công suất động cơ hay không. Trên thực tế, việc thay dầu không trực tiếp cải thiện hiệu suất của ô tô, nhưng đóng vai trò rất lớn trong việc giúp xe vận hành trơn tru. Trong quá trình sử dụng, bạn có thể nhận thấy dầu nhớt thường có màu vàng óng khi đổ vào động cơ, nhưng lại chuyển sang nâu sẫm hoặc thậm chí đen khi xả ra để thay.

Có nhiều yếu tố khiến màu sắc của dầu thay đổi, chẳng hạn như chu trình nhiệt. Dầu động cơ có thể đạt nhiệt độ trên 104°C trong điều kiện lái xe thông thường, rồi nguội đi khi xe đỗ lại. Sự dao động nhiệt độ này có thể làm sẫm màu một số phụ gia trong dầu một cách tự nhiên. Quá trình oxy hóa dầu, tức là sự tương tác giữa oxy và các phân tử dầu, cũng ảnh hưởng đến màu sắc và trở nên nghiêm trọng hơn ở nhiệt độ cao. Khi oxy kết hợp với dầu, các thành phần trong dầu bị phân hủy, electron bị tách ra, khiến dầu dần có màu sẫm hơn theo thời gian.

Có nhiều nguyên nhân khiến dầu nhớt động cơ chuyển sang màu đen.

Ngoài ra, các phụ gia trong dầu động cơ được thiết kế để làm sạch động cơ khỏi các tạp chất như mạt kim loại, muội than và cặn carbon. Dĩ nhiên, những chất bẩn đó phải được giữ lại ở đâu đó. Trong khi dầu mới có màu vàng nhạt thì khi được đưa vào động cơ và tuần hoàn khắp hệ thống, các mảnh vụn mà dầu thu gom sẽ khiến loại dung dịch này chuyển sang màu tối hơn. Quá trình tái chế dầu đã qua sử dụng thường loại bỏ các phụ gia này, từ đó phục hồi màu sắc ban đầu của dầu.

Dầu sẫm màu là bình thường, nhưng những dấu hiệu sau thì không

Một quan niệm sai lầm phổ biến là chỉ cần nhìn màu dầu cũng có thể quyết định có cần thay dầu hay không. Việc dầu nhanh chóng sẫm màu sau khi thay có thể đơn giản là dấu hiệu cho thấy nó đã giữ lại nhiều cặn bẩn và đang làm tốt nhiệm vụ của mình. Vì vậy, các chu kỳ bảo dưỡng theo từng dòng xe được nhà sản xuất đưa ra nhằm giúp người dùng biết khi nào nên thay dầu mới. Tuy nhiên, vẫn có một số dấu hiệu đáng lo ngại cho thấy đã đến lúc cần đưa xe vào xưởng.

Màu sắc của dầu không phải là yếu tố quyết định việc thay dầu.

Độ nhớt mô tả độ đặc của dầu và việc sử dụng đúng độ nhớt khuyến nghị cho động cơ là rất quan trọng. Dầu có độ nhớt cao hơn mức khuyến cáo sẽ không chảy nhanh hoặc hiệu quả như thiết kế. Nếu bạn thấy dầu đã sẫm màu lại còn đặc bất thường, điều đó có thể cho thấy dầu đang bị quá tải bởi các tạp chất và cần được thay thế.

Một dấu hiệu đáng báo động khác là khi dầu có màu nâu kèm bọt khí. Điều này có thể cho thấy nước làm mát đã rò rỉ vào những khu vực không nên trong động cơ và bị trộn lẫn với dầu. Nước làm mát sẽ làm mất đi phần lớn khả năng bảo vệ của dầu, khiến đây trở thành tình huống nghiêm trọng đối với sức khỏe động cơ.

Động cơ diesel làm dầu sẫm màu nhanh hơn động cơ xăng

Động cơ xăng và diesel có nhiều khác biệt, ngay cả trong cách tạo ra quá trình đốt cháy, ví dụ như đánh lửa bằng bugi so với đánh lửa do nén. Dù động cơ diesel có một số ưu điểm, nhưng loại nhiên liệu này bẩn hơn xăng khi cháy vì tạo ra nhiều muội than hơn do áp suất nén trong xi-lanh cao hơn. Để khắc phục, các động cơ diesel hiện đại được trang bị những bộ phận xử lý khí thải như bộ lọc hạt diesel dùng để đốt cháy các hạt muội dư thừa trước khi chúng phát tán ra môi trường. Tuy nhiên, vì lượng muội sinh ra trong quá trình vận hành rất lớn, dầu mới có thể sẫm màu nhanh chóng, thậm chí chỉ sau một ngày kể từ khi thay.

Dầu bôi trơn của động cơ diesel nhanh sẫm màu hơn động cơ xăng.

Muội than cũng có thể lọt qua các vòng piston và tiếp xúc với dầu động cơ. Dầu sẽ bắt các hạt muội này khiến màu sắc trở nên đậm hơn. Đây lại là một ví dụ cho thấy màu dầu không phải lúc nào cũng là yếu tố quyết định việc thay dầu. Trong trường hợp này, dầu vẫn có thể hoạt động tốt, chỉ là nó đã tích tụ thêm muội than trong quá trình tuần hoàn trong động cơ.