Quy trình kiểm định khí thải của ô tô sử dụng động cơ diesel theo phương pháp mới

Như thông tin đã đưa, từ ngày 1/3/2026, quy trình kiểm định khí thải ô tô  được siết chặt theo Quyết định 43/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Ngay trong những ngày đầu thực hiện, nhiều người đã cho rằng xe dùng động cơ xăng sẽ dễ vượt qua bài kiểm tra hơn xe dùng động cơ diesel vì phương pháp mới khắt khe hơn. Bên cạnh đó, người dùng còn lo sợ việc đạp hết ga để đo khí thải ở xe máy dầu trong chu trình "gia tốc tự do" sẽ làm hỏng xe.

Vậy quy trình đo khí thải của ô tô sử dụng động cơ diesel theo phương pháp mới như thế nào? Việc đạp hết ga để kiểm tra có ảnh hưởng gì đến xe không? Xin mời các bạn cùng chúng tôi tìm hiểu trong bài viết sau.

Quy trình kiểm định khí thải theo phương pháp mới

Quy trình kiểm định mới chia kết quả đo khí thải thành 5 mức, từ 1 đến 5, áp dụng theo năm sản xuất đồng thời có lộ trình riêng đối với Hà Nội và Tp. Hồ Chí Minh. Quy trình đo được thực hiện theo các tiêu chuẩn quốc gia tương ứng với từng loại động cơ cháy cưỡng bức (máy xăng) và cháy do nén (máy dầu).

Việc kiểm tra khí thải đối với xe sử dụng động cơ diesel được thực hiện nghiêm ngặt hơn, đặc biệt ở chỉ tiêu đo "độ khói". Đây là thông số phản ánh trực tiếp lượng bụi mịn (PM) và muội than - hai thành phần phát thải đặc trưng của động cơ diesel.

Việc kiểm tra khí thải đối với xe sử dụng động cơ diesel được thực hiện nghiêm ngặt hơn trước (ảnh minh họa).

Với xe máy dầu, việc đo khí thải phải thực hiện theo "chu trình gia tốc tự do". Sau đây là 4 bước trong quy trình đo khí thải ô tô sử dụng động cơ diesel:

Bước 1: Ổn định tốc độ không tải nhỏ nhất. Động cơ hoạt động ổn định ở tốc độ không tải nhỏ nhất (số vòng quay không tải của động cơ không được lớn hơn 1.000 vòng/phút. Trường hợp lớn hơn 1.000 vòng/phút thì theo quy định của nhà sản xuất).

Bước 2: Lắp đặt đầu lấy mẫu khí thải vào ống xả, bảo đảm đầu lấy mẫu kín khít, không rò rỉ. Sau đó, lắp đặt và kiểm tra cảm biến đo tốc độ động cơ, bảo đảm tín hiệu đo ổn định.

Bước 3: Đạp ga hết hành trình bàn đạp ga nhanh chóng và liên tục (trong thời gian không quá 1 giây) để đạt được mức cấp nhiên liệu tối đa của bơm cao áp (đạt tốc độ lớn nhất của động cơ) trước khi nhả bàn đạp ga. Đối với trường hợp xe bị hạn chế tốc độ động cơ khi không tải theo thiết kế của nhà sản xuất xe thì động cơ phải đạt đến tốc độ hạn chế theo công bố của nhà sản xuất.

Cục Đăng kiểm Việt Nam cũng lưu ý đối với xe ô tô chở người từ 9 chỗ trở lên (không kể chỗ của người lái xe), ô tô tải có khối lượng toàn bộ từ 3.500 kg trở lên, thời gian từ khi bắt đầu đạp ga đến khi nhả ga không được nhỏ hơn 2 giây.

Sau khi đạt tốc độ ngắt nhiên liệu theo quy định, phải nhả hoàn toàn bàn đạp ga. Động cơ phải tự giảm tốc độ, trở về tốc độ không tải nhỏ nhất (tốc độ động cơ cầm chừng) trước khi thực hiện chu trình tiếp theo. Thiết bị đo phải giám sát toàn bộ chu trình đo và ghi nhận giá trị độ khói cực đại (đỉnh khói) của chu trình đo.

Bước 4: Thực hiện bước 3 đến khi có 3 lần đo hợp lệ liên tiếp có hiệu số giữa giá trị đo lớn nhất và nhỏ nhất ≤ 10% HSU.

Từng lần đo phải ghi nhận được các giá trị của: %HSU, tốc độ động cơ cầm chừng, tốc độ động cơ lớn nhất, thời gian tăng tốc, thời gian duy trì. Kết quả khí thải được ghi nhận và sử dụng để kết luận về mức khí thải là kết quả trung bình của 3 lần đo hợp lệ liên tiếp có hiệu số giữa giá trị đo lớn nhất và nhỏ nhất ≤ 10% HSU.

Theo hướng dẫn của Cục Đăng kiểm Việt Nam, trước khi thực hiện phép đo gia tốc tự do, các đăng kiểm viên sẽ thực hiện kiểm tra an toàn theo trình tự ở chế độ tốc độ nhỏ nhất đến chế độ tốc độ cao đồng thời, làm sạch hệ thống dẫn khí thải.

Trường hợp kim vòng tua máy chạm "vùng đỏ" hay vùng cảnh báo nguy hiểm do nhà sản xuất hiển thị trên bảng đồng hồ sẽ được xử lý theo ba tình huống:

• Nếu xác định không vượt quá vòng quay tối đa theo thiết kế, vẫn tiến hành đo.
• Nếu chưa có căn cứ xác định giới hạn thiết kế, đăng kiểm viên phải giải thích rõ để chủ xe đưa xe đi kiểm tra, điều chỉnh bộ điều tốc.
• Nếu chủ xe vẫn đề nghị kiểm định thì phải ký biên bản cam kết trước khi đo khí thải.

Đạp hết chân ga có "phá xe" không?

Việc các đăng kiểm viên đạp hết chân ga để kiểm định khí thải của xe máy dầu khiến không ít người dùng lo sợ về nguy cơ vỡ lốc máy hay cong tay biên. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Tô An - Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam, việc thực hiện phép đo gia tốc tự do là phương pháp khoa học đã được quốc tế công nhận để kiểm soát khí thải động cơ diesel. Trên thực tế, phương pháp này hiện đang được sử dụng tại hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.

"Việc thử nghiệm chỉ kéo dài vài giây, động cơ không chịu tải, và tốc độ cực đại thực chất là tốc độ giới hạn do nhà sản xuất thiết kế sẵn. Khi thực hiện đúng quy trình..., thử nghiệm này không gây hư hỏng động cơ", ông An khẳng định.

Trong khi đó, ông Trần Quốc Hoan - Giám đốc Chi nhánh đăng kiểm xe cơ giới 29-03V (Hà Nội) - cho biết: "Theo tính toán của Cục Đăng kiểm Việt Nam, khi đạp hết ga ở chế độ không tải trong thời gian vừa đủ sẽ đảm bảo điều kiện đo khí thải chính xác nhất. Xe ở chế độ không tải nên động cơ dù quay khi đạp ga nhưng hầu như không chịu tải cơ học vì không kéo theo bánh xe như xe chạy có tải trên đường. Việc này không gây hư hại với xe có điều kiện kỹ thuật bình thường".

Cũng theo ông Hoan, để có thể dễ dàng "đậu" đăng kiểm, các chủ xe nên chủ động bảo dưỡng, sửa xe trước khi đi kiểm định. Các chủ xe nên mang xe đến các cơ sở uy tín để vệ sinh buồng đốt, thay lọc gió, kiểm tra kim phun và hệ thống xử lý khí thải định kỳ.