Có dùng dầu thực vật thay cho dầu nhớt động cơ được không?

Một lít dầu tổng hợp toàn phần thường có giá vài trăm nghìn đồng nhưng lại có thể là yếu tố quyết định giúp bạn tránh được việc phải chi tiền triệu để sửa hoặc thay thế động cơ. Vì vậy, các hãng dầu nhớt đầu tư rất nhiều thời gian và tiền bạc để tinh chỉnh sản phẩm sao cho đạt hiệu suất tối ưu. Trong khi đó, các nhà sản xuất ô tô cũng thiết kế động cơ một cách cẩn trọng để hoạt động với đúng một cấp dầu bôi trơn nhất định. Tuy nhiên, điều đó vẫn không ngăn được một số người thử đổ dầu thực vật vào động cơ thay cho dầu nhớt rồi chia sẻ kết quả lên mạng.

Điều đáng ngạc nhiên là kết quả thực tế lại khá tích cực. Nếu tự tìm hiểu, bạn sẽ thấy các chuyên gia đều khẳng định việc đổ dầu thực vật vào động cơ ô tô là ý tưởng tệ hại và không bao giờ nên làm. Thế nhưng, nhóm Project Farm đã thay dầu động cơ của một chiếc máy cắt cỏ bằng dầu thực vật và thử chạy thì gần như không xuất hiện vấn đề nghiêm trọng ngay lập tức. Trục trặc đáng kể duy nhất là dầu thực vật gần như đông đặc trong điều kiện nhiệt độ cực thấp trong khi dầu động cơ vẫn giữ được độ nhớt. Dù vậy, nếu xem kỹ video, bạn sẽ nhận thấy thành xi-lanh và đỉnh piston có vẻ bẩn hơn rõ rệt sau khi dùng dầu thực vật so với trước đó.

Video thử nghiệm của Project Farm

Một số YouTuber khác cũng đã thử dùng dầu thực vật cho động cơ của máy rửa áp lực hoặc xe máy và nhận thấy chúng vẫn chạy được, ít nhất là trong thời gian quay video. Tuy nhiên, khi một người thử làm điều tương tự với ô tô thật, cụ thể là một chiếc Hyundai Tiburon cũ kỹ - mẫu xe mà có lẽ nhiều người đã lãng quên, thì xe bị gãy tay biên.

Video thử nghiệm dùng dầu thực vật cho động cơ của chiếc Hyundai Tiburon.

Vì sao các chuyên gia phản đối?

Sự khác biệt về độ nhớt so với dầu động cơ là một trong những lý do khiến dầu thực vật không phù hợp để bôi trơn bất kỳ bộ phận nào trong hệ truyền động của ô tô. Thành phần hóa học của dầu thực vật khiến nó có độ nhớt thấp hơn, tức là loãng hơn, so với dầu động cơ khi ở nhiệt độ cao. Vì vậy, khi động cơ nóng lên, dầu thực vật bị phân hủy nhanh hơn và không thể tạo lớp màng đủ dày để ngăn cách các chi tiết, khiến khả năng bôi trơn kém đi. Ở chiều ngược lại, khi nhiệt độ thấp, dầu thực vật lại đặc hơn dầu động cơ, như Project Farm đã chứng kiến, nó gần như biến thành một khối chất béo lỏng. Nếu khởi động động cơ nguội, dầu thực vật sẽ khó chảy tới những vị trí cần thiết.

Độ nhớt là lý do khiến dầu thực vật không thể thay thế dầu động cơ.

Ngoài ra, dầu động cơ không chỉ là dầu nguyên chất mà còn chứa nhiều phụ gia giúp tối ưu độ nhớt, chất tẩy rửa và phân tán để giữ động cơ sạch. Bên cạnh đó là các chất chống mài mòn và giảm ma sát nhằm hạn chế tiếp xúc giữa các chi tiết kim loại với nhau. Những phụ gia khác còn giúp chống gỉ sét, chống ăn mòn và bảo vệ các gioăng, phớt trong động cơ. Hiện tượng tạo bọt hay bọt khí trong dầu cũng có thể gây vấn đề, nên hầu hết dầu động cơ đều có phụ gia chống tạo bọt. Tác hại của việc thiếu những phụ gia này thường không thể hiện ngay trong một video YouTube ngắn. Cũng cần nhấn mạnh rằng bài viết đang nói tới các phụ gia đã được pha sẵn trong dầu động cơ, không phải các loại bổ sung bên ngoài như Seafoam hay Lucas.

Dùng dầu thực vật làm nhiên liệu cho ô tô được không?

Một lý do khiến nhiều người quan tâm tới dầu thực vật có thể là vì họ nghe nói có thể dùng để làm nhiên liệu chạy ô tô. Với xe dùng động cơ diesel, điều này có thể đúng. Nguyên nhân là do động cơ diesel hoạt động theo nguyên lý khác với động cơ xăng. Theo đó, động cơ xăng cần tia lửa để đốt cháy hỗn hợp trong khi động cơ diesel dùng phương pháp tự cháy nhờ nén. Chỉ riêng việc nén hỗn hợp không khí và nhiên liệu trong xi-lanh cũng đủ làm nhiệt độ tăng tới điểm bốc cháy. Điều tương tự cũng có thể xảy ra với dầu thực vật, vốn là nguyên liệu chính để sản xuất biodiesel.

Tuy nhiên, để dùng dầu thực vật hoặc biodiesel thường xuyên cho ô tô, cả nhiên liệu lẫn phần cứng của động cơ đều cần được cải tạo, đặc biệt là để đạt độ nhớt phù hợp cho việc bôi trơn cũng như phun sương, tức là quá trình chia nhiên liệu thành các giọt nhỏ li ti để trộn đều với không khí và cháy hiệu quả hơn. Hiện nay, biodiesel phổ biến tới mức ngay cả động cơ Cummins cũng có thể chạy bằng loại nhiên liệu này.

Quay lại thực tế, Consumer Reports từng đánh giá một chiếc Volkswagen Jetta TDI đời 2002 chạy bằng dầu diesel thường, biodiesel, hỗn hợp dầu diesel chứa 5% biodiesel và dầu thực vật nguyên chất. Chiếc Volkswagen Jetta này vẫn vận hành được với dầu thực vật, nhưng có mức tiêu thụ nhiên liệu trên đường cao tốc cao nhất và lượng khí hydrocarbon chưa cháy thải ra cao nhất so với khi chạy bằng các loại nhiên liệu còn lại.