Trung Quốc chính thức cấm loại tay nắm cửa phổ biến trên ô tô điện, có thể ảnh hưởng trên phạm vi toàn cầu

Mới đây, cơ quan chức năng của Trung Quốc đã chính thức cấm sử dụng tay nắm cửa điện tử trên ô tô điện. Kiểu thiết kế này được Tesla Model S phổ biến đầu tiên, sau đó lan rộng trong toàn ngành nhờ tính thẩm mỹ, gọn gàng và hiện đại. Tuy nhiên, yếu tố an toàn của tay nắm cửa điện tử đã bị đặt dấu hỏi sau hàng loạt tai nạn nghiêm trọng, trong đó có những vụ việc được cho là khiến trẻ em bị mắc kẹt bên trong xe.

Trung Quốc chính thức cấm loại tay nắm cửa phổ biến trên ô tô điện.

Từ năm 2027, các nhà sản xuất sẽ bắt buộc phải trang bị tay mở cửa cơ khí cả bên trong lẫn bên ngoài cho ô tô điện bán tại Trung Quốc. Quy định này sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Với những mẫu xe đã được phê duyệt và sắp ra mắt, thời hạn tuân thủ được gia hạn đến tháng 1/2029. Quyết định này được đưa ra sau một loạt tai nạn nghiêm trọng, trong đó hệ thống điện bị lỗi được cho là nguyên nhân khiến cửa xe không thể mở ra.

Đáng chú ý nhất là 2 vụ tai nạn gây cháy xe điện Xiaomi. Hai vụ việc này thu hút sự quan tâm lớn của dư luận sau khi xuất hiện thông tin cho rằng người trong xe và lực lượng cứu hộ không thể mở cửa kịp thời do hệ thống cửa điện tử bị lỗi. Sau đó, cơ quan an toàn Trung Quốc đã tiến hành rà soát toàn diện các tiêu chuẩn thiết kế liên quan đến khả năng tiếp cận khẩn cấp.

Theo tờ Bloomberg, các quy định mới của Trung Quốc có mức độ chi tiết hiếm thấy. Cụ thể, tay nắm cửa bên ngoài phải có khe cầm lõm với kích thước tối thiểu 60 x 20 mm, bảo đảm lực lượng cứu hộ có thể nắm và kéo trực tiếp ngay cả sau va chạm. Bên trong xe, nhà sản xuất phải dán nhãn chỉ dẫn rõ ràng, thể hiện cách mở cửa trong tình huống khẩn cấp. Biển chỉ dẫn bên trong phải có kích thước tối thiểu 1 x 0,7 cm.

Ngoài ra, cả tay mở cửa trong và ngoài đều phải được lắp ở vị trí xác định, dễ nhận biết. Theo hướng dẫn mới, các hãng xe không còn được phép chỉ dựa vào hệ thống điện, kể cả những hệ thống có pin dự phòng hay cáp kéo cơ khí bổ trợ.

Các loại tay nắm cửa bị cấm và được phép dùng cho ô tô điện tại Trung Quốc từ năm 2027.

Đây là một thay đổi lớn. Tính đến tháng 4/2025, khoảng 60% mẫu xe trong top 100 xe năng lượng mới bán chạy nhất tại Trung Quốc vẫn sử dụng tay nắm cửa ẩn. Loại tay nắm cửa này đặc biệt phổ biến trên các mẫu xe cao cấp có biên lợi nhuận cao. Danh sách xe bị ảnh hưởng bao gồm Tesla Model 3, Tesla Model Y, BMW iX3 phiên bản Trung Quốc, cùng các sản phẩm của Nio, Li Auto, Xpeng và Xiaomi.

Một số hãng đã sớm nắm bắt được xu hướng và điều chỉnh thiết kế xe. Các mẫu xe gần đây của Geely và BYD đã âm thầm quay lại sử dụng tay nắm cửa truyền thống. Cách đây vài tháng, trưởng bộ phận thiết kế của Tesla cũng từng tiết lộ việc hãng đã chuẩn bị phương án điều chỉnh.

Dù vậy, quá trình thiết kế lại có thể rất tốn kém. Một nguồn tin am hiểu về phát triển xe điện tại Trung Quốc cho biết việc cải tiến hệ thống cửa hiện tại để đáp ứng tiêu chuẩn mới có thể tiêu tốn trên 100 triệu Nhân dân tệ cho mỗi mẫu xe, tương đương khoảng 14,4 triệu USD.

Điều này cho thấy mức độ ảnh hưởng lớn của lệnh cấm. Việc Trung Quốc bắt buộc xe điện phải có tay mở cửa cơ khí nhiều khả năng sẽ định hình lại cách các hãng ô tô thiết kế xe trên phạm vi toàn cầu. Để tránh phải sản xuất phần cứng khác nhau cho từng thị trường, các hãng xe nhiều khả năng sẽ chuyển sang một thiết kế tay nắm cửa thống nhất, đáp ứng quy định ở mọi nơi. Cách làm này giúp giảm chi phí và đơn giản hóa quá trình phát triển sản phẩm.

Trớ trêu là lệnh cấm này không áp dụng cho xe không phải ô tô điện. Nói cách khác, những tay nắm cửa bị coi là nguy hiểm trên xe điện vẫn được phép tồn tại trên các dòng ô tô khác dù chúng cũng cần pin để hoạt động.

Điều này đáng chú ý bởi phần lớn xe điện sử dụng pin 12V để vận hành chốt cửa và tay nắm cửa điện, về bản chất không khác nhiều so với xe động cơ xăng. Dù vậy, theo luật mới, xe máy xăng vẫn được phép tiếp tục dùng các tay nắm cửa “nguy hiểm” này.

Thực tế, một số xe xăng đã sử dụng thiết kế tương tự. Ví dụ như Infiniti QX80 với tay nắm cửa bật ra phụ thuộc vào nguồn điện. Nếu pin hỏng hoặc bị ảnh hưởng trong tai nạn nghiêm trọng, hệ thống này về lý thuyết cũng có thể gặp trục trặc giống các thiết kế xe điện mà Trung Quốc đang cấm.

Infiniti QX80 tuy là xe xăng nhưng cũng dùng tay nắm cửa giống ô tô điện.

Dù sao thì tiền lệ này vẫn rất quan trọng. Việc Trung Quốc kẻ ra ranh giới rõ ràng với các hệ thống mở cửa chỉ dựa vào điện có thể khiến xu hướng thiết kế này chững lại trong toàn ngành ô tô. Nếu các cơ quan quản lý tại châu Âu hoặc Mỹ làm theo, bộ quy định có thể được mở rộng cho tất cả xe du lịch, bất kể sử dụng loại động cơ nào.

Đã có những dấu hiệu ban đầu cho thấy điều đó có thể đang xảy ra. Tesla hiện đang đối mặt với một cuộc điều tra chính thức tại Mỹ liên quan đến hệ thống cửa trong khi các cơ quan quản lý châu Âu cũng đã bắt đầu xem xét các biện pháp hạn chế tương tự.