Hàng chục hãng xe điện đứng trước nguy cơ đóng cửa hoặc thu hẹp hoạt động trong năm 2026

Theo các nhà phân tích, hàng chục nhà sản xuất xe điện Trung Quốc đang đứng trước thời điểm sống còn vào năm 2026, trong bối cảnh nhu cầu của thị trường trong nước suy yếu. Điều này có thể buộc nhiều doanh nghiệp thua lỗ kéo dài phải rời khỏi thị trường ô tô lớn nhất thế giới.

Khoảng 50 hãng xe điện Trung Quốc chưa có lãi đang chịu áp lực phải thu hẹp quy mô kinh doanh hoặc chấm dứt hoạt động khi ngành ô tô nước này được dự báo sẽ ghi nhận mức sụt giảm doanh số trong năm 2026. Đây là lần thu hẹp thị trường đầu tiên tại Trung Quốc kể từ năm 2020 do tình trạng dư thừa công suất và giảm sự hỗ trợ từ phía Chính phủ nước này.

“Thời gian không đứng về phía những doanh nghiệp có sản phẩm không đủ sức gây ấn tượng với khách hàng trẻ”, ông Qian Kang, chủ một nhà máy sản xuất bảng mạch in ô tô tại tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, cho biết. “Kết quả kinh doanh năm tới sẽ mang tính quyết định đối với hầu hết các nhà lắp ráp xe điện thua lỗ”.

Theo dự báo đồng thuận của các chuyên gia trong ngành, do phải xoay xở với việc các khoản trợ cấp tiền mặt và ưu đãi thuế dần hết hạn, thị trường ô tô Trung Quốc được dự báo sẽ chứng kiến lượng xe bán ra sụt giảm trong năm nay, ngay cả khi các hãng đưa ra mức giảm giá sâu để thu hút người mua. Trong tháng 1 này, Chính quyền Bắc Kinh dự kiến sẽ công bố có gia hạn khoản trợ cấp đổi xe trị giá 20.000 Nhân dân tệ (khoảng 2.845 USD) hay không.

Hàng chục hãng xe điện đứng trước nguy cơ đóng cửa hoặc thu hẹp hoạt động trong năm 2026.

Hiện nay, người mua xe điện Trung Quốc đang được miễn thuế mua xe 10%. Tuy nhiên, từ tháng 1/2026, các giao dịch này sẽ chịu mức thuế 5% cho đến khi thuế suất thông thường 10% được khôi phục vào năm 2028.

Vào tháng 11/2025, ngân hàng Deutsche Bank đã dự báo tổng lượng xe giao tại Trung Quốc sẽ giảm 5% trong năm 2026. Trước đó, vào tháng 10/2025, JPMorgan dự đoán tổng doanh số ô tô Trung Quốc, bao gồm cả xe xăng và xe điện, có thể giảm từ 3-5% trong năm tới.

Những dự báo này cho thấy tình trạng dư thừa công suất đã dẫn đến nhiều cuộc chiến giá cả khốc liệt trong 3 năm qua, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh lời của các hãng xe nội địa. Bên cạnh đó, tất cả các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc cũng đã đầu tư hàng tỷ USD vào nghiên cứu và phát triển nhằm giành lợi thế công nghệ so với đối thủ, điều này càng gây áp lực lên triển vọng lợi nhuận.

Chỉ một số ít hãng xe điện Trung Quốc, bao gồm BYD - nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới, và Seres được Huawei Technologies hậu thuẫn, có lợi nhuận trong cùng giai đoạn.

“Thời kỳ gọi vốn rầm rộ của các hãng xe điện Trung Quốc và các nhà cung cấp linh kiện chủ chốt giờ đã kết thúc”, ông Yin Ran, một nhà đầu tư tại Thượng Hải, nhận định. “Sắp tới sẽ là cuộc chiến sinh tồn, trong đó các hãng có lãi sẽ là người chiến thắng, còn những doanh nghiệp thua lỗ sẽ sớm cạn kiệt nguồn vốn”.

Để cải thiện khả năng sinh lời, nhiều hãng xe điện Trung Quốc được kỳ vọng sẽ đẩy mạnh mở rộng doanh số ở nước ngoài, bao gồm việc tung ra các mẫu xe được thiết kế riêng cho những thị trường quốc tế lớn.

Theo ông Nick Lai, Trưởng bộ phận nghiên cứu ô tô khu vực châu Á - Thái Bình Dương của JPMorgan, tổng sản lượng xe của Trung Quốc, bao gồm xe buýt, xe tải và xe du lịch, có thể đạt 33 triệu chiếc vào năm 2025, trong khi công suất ước tính lên tới khoảng 50 triệu chiếc.

Biên lợi nhuận ròng trung bình trên mỗi xe, tức là mức chênh lệch giữa giá bán và chi phí sản xuất như nguyên liệu, lao động và xuất nhập khẩu, của các hãng xe Trung Quốc hiện chỉ khoảng 5.000 Nhân dân tệ (khoảng 700 USD), theo ông Lai. Ông cho biết biên lợi nhuận này có thể tăng gấp bốn lần, lên 20.000 Nhân dân tệ (2.800 USD), nếu các hãng xuất khẩu nhiều xe hơn sang thị trường nước ngoài, nơi sản phẩm của họ có thể bán với giá cao hơn.

Vào hồi tháng 7/2025, ông Stephen Dyer, đồng lãnh đạo khu vực Trung Quốc Đại lục và Trưởng bộ phận tư vấn ngành ô tô châu Á tại AlixPartners, cho biết chỉ khoảng 15 thương hiệu xe điện Trung Quốc, tương đương 10% tổng số, sẽ có lãi trong vòng 5 năm tới khi cạnh tranh giá tiếp tục bào mòn biên lợi nhuận.

Cuộc chiến giá có thể đẩy nhanh quá trình tái cơ cấu trong ngành xe điện Trung Quốc khi những hãng bán dưới 1.000 xe mỗi tháng được dự báo sẽ sớm rời khỏi thị trường, theo ông Dyer.

Trong một báo cáo công bố đầu tháng 12/2025, China EV100 - một tổ chức phi chính phủ gồm chủ yếu các lãnh đạo trong ngành xe điện - cho biết hiện có khoảng 5-6 liên doanh ô tô tại Trung Quốc có doanh số hàng năm dưới 100.000 xe. Những liên doanh này sẽ phải đối mặt với nguy cơ thanh lý trong vài năm tới.

Các thương hiệu quốc tế như Ford, Mazda và Lincoln hiện đều có các liên doanh tại Trung Quốc với doanh số hằng năm không đạt mốc 100.000 xe, theo số liệu đăng ký bảo hiểm xe chính thức.

“Chúng tôi kỳ vọng doanh số xe du lịch xuất khẩu của Trung Quốc sẽ tiếp tục tăng trưởng hai chữ số trong năm 2026, tăng khoảng 13% so với cùng kỳ, qua đó thúc đẩy doanh số bán buôn tăng thêm 750.000 xe nhờ gia tăng sản xuất nội địa hóa, mở rộng danh mục sản phẩm và thâm nhập các thị trường mới”, báo cáo của Deutsche Bank cho biết. Báo cáo cũng nói thêm rằng mức tăng này sẽ tương đương khoảng 3% tổng lượng xe giao dự kiến trong cả năm 2026.