Vì sao "cửa tự sát" dần biến mất trên ô tô hiện đại?

Cửa tự sát còn được gọi là cửa bản lề ngược, cửa vỏ sò, cửa coach hoặc nhiều tên gọi riêng khác tùy từng hãng. Về cơ bản, đây là di sản từ một thời đại khác. Kiểu cửa mở về hai hướng đối diện nhau này được kế thừa từ thời kỳ xe ngựa trước khi ô tô xuất hiện, vì vậy mới có thuật ngữ “cửa coach” mà các hãng như Rolls-Royce thường sử dụng.

"Cửa tự sát" là một trang bị đặc trưng của xe Rolls-Royce.

Thiết kế này từng rất phổ biến trong ngành ô tô trước thập niên 1960, đặc biệt là tại châu Âu. Tuy nhiên, nhiều mẫu xe Mỹ như Lincoln ra đời trong những năm 1960 hay Tucker 48 cũng sử dụng kiểu cửa bản lề ngược này.

Dù dần mất đi sự phổ biến, kiểu cửa này vẫn không hoàn toàn biến mất. Rolls-Royce hiện vẫn trang bị "cửa tự sát" trên toàn bộ danh mục sản phẩm của mình. Đây là thiết kế đặc biệt phù hợp với những hành khách cần sự trang trọng hoặc lên xuống xe một cách nhẹ nhàng, chẳng hạn như các thành viên hoàng gia. Loại cửa này cũng rất phù hợp trong những tình huống có người mở cửa giúp và hành khách bước xuống trên thảm đỏ. Ferrari hiện cũng cung cấp "cửa tự sát" cho mẫu SUV Purosangue của mình.

Đối với những khách hàng phổ thông, mẫu xe gần nhất sử dụng "cửa tự sát" có lẽ là Mazda MX-30. Với hệ thống cửa “Freestyle”, mẫu xe này đã ngừng bán tại Mỹ từ năm 2022. Trước đó, BMW i3 dùng "cửa tự sát" cũng đã kết thúc vòng đời vào năm 2021. Tuy nhiên, trên BMW i3, thiết kế cửa sau chỉ là một biến thể đơn giản của "cửa tự sát" truyền thống.

Toyota FJ Cruiser với cửa bản lề ngược đã biến mất khỏi thị trường vào năm 2014, cùng với Mini Cooper Clubman sử dụng cấu trúc cửa mở một nửa tương tự. Vào năm 2011, hai mẫu xe khác có thiết kế cửa vỏ sò là Mazda RX-8 và Honda Element cũng đã bị khai tử.

Ngày nay, Rolls-Royce gần như là cái tên nổi bật nhất còn duy trì loại cửa đặc biệt này. Cái tên mới nhất trong làng ô tô thế giới được trang bị "cửa tự sát" chính là siêu xe hiện đang gây nhiều tranh cãi Ferrari Luce. Đây cũng chính là mẫu xe điện đầu tiên của thương hiệu Ngựa Chồm.

Siêu xe điện Ferrari Luce mới ra mắt cũng được trang bị "cửa tự sát".

Không thể phủ nhận rằng đã từng có thời điểm cửa bản lề ngược là xu hướng phổ biến trong ngành ô tô. Vậy điều gì khiến chúng biến mất?

Cái tên “cửa tự sát” xuất phát từ đâu?

Nghe đến cụm từ “cửa tự sát”, nhiều người có thể thấy đây là một cái tên khá u ám đối với một chi tiết thiết kế hấp dẫn trên xe hơi. Tuy nhiên, trên thực tế, chính tên gọi này đã phần nào phản ánh vấn đề của cửa mở ngược.

"Cửa tự sát" từng bị đánh giá là cực kỳ nguy hiểm, đặc biệt trong giai đoạn dây an toàn chưa phổ biến trên xe hơi. Do bản lề cửa được đặt phía sau, chỉ cần cửa chưa đóng chặt hoàn toàn, luồng không khí tạo ra khi xe di chuyển có thể khiến cửa bị bật tung. Trong trường hợp đó, hành khách không được cố định trên ghế sẽ gần như không có cách nào đóng cửa lại trong tình huống khẩn cấp.

Ngay cả khi xe đỗ, thiết kế cửa này cũng tiềm ẩn rủi ro. Nếu một phương tiện khác va chạm vào cánh cửa đang mở, “cửa tự sát” có thể bị hất ngược trở lại phía người đứng cạnh thay vì bị đẩy bật ra khỏi xe như cửa truyền thống.

Các tiêu chuẩn an toàn hiện đại là rào cản lớn

Ngoài các nguy cơ nói trên, còn một lý do hiện đại hơn khiến những mẫu xe sử dụng “cửa tự sát” dần biến mất khỏi thị trường, đó là sự thiếu vắng của cột B.

Cột B là bộ phận kết cấu nằm giữa cửa trước và cửa sau, đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc bảo vệ hành khách khi xảy ra va chạm bên sườn. Với những mẫu xe sử dụng cửa vỏ sò hoặc “cửa tự sát" không có cột B, khả năng chịu lực bên sườn thường bị ảnh hưởng đáng kể.

Theo tờ Los Angeles Times, Honda Element từng nhận đánh giá kém trong các bài thử nghiệm va chạm bên sườn của Viện Bảo hiểm An toàn Đường bộ Mỹ (IIHS), một phần nguyên nhân đến từ thiết kế cửa vỏ sò không có cột B.

"Cửa tự sát" dần biến mất trên ô tô hiện đại vì lo ngại về an toàn.

Trên các mẫu xe hiện đại vẫn sử dụng “cửa tự sát” như Rolls-Royce Phantom, nhà sản xuất phải bổ sung cột B có kích thước lớn để đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn. Tuy nhiên, điều đó cũng khiến việc ra vào xe không còn thuận tiện như thiết kế nguyên bản.

Vì vậy, dù “cửa tự sát” vẫn là một chi tiết mang tính biểu tượng và thu hút trong mắt nhiều người yêu xe, đây có thể là một kiểu thiết kế phù hợp hơn với quá khứ. Dẫu vậy, một số hãng xe vẫn đang tìm cách hồi sinh ý tưởng này bằng công nghệ hiện đại. Ví dụ, Genesis đang phát triển GV90 với cửa mở ngược không có cột B nhưng vẫn đáp ứng các tiêu chuẩn thử nghiệm va chạm hiện hành.